Zwykle to czynności kontrolne wzbudzają w podatnikach stres i obawy – nigdy bowiem nie ma zupełnej pewności, że organ nie podważy rozliczeń podatkowych, nie określi zaległości podatkowej, czy nie nałoży sankcji karnoskarbowych. Jednak równie duży dyskomfort mogą u podatników rodzić postępowania prowadzone przez organy podatkowe, które z pozoru powinny należeć do tych mniej problemowych i czasochłonnych. Mowa o postępowaniach inicjowanych przez samych podatników, czyli interpretacyjnych lub w sprawie nadpłat podatku. Praktyka pokazuje bowiem, że organy sięgają coraz śmielej i częściej po różne sposoby na to, aby w ogóle nie rozstrzygnąć merytorycznie wniosku podatnika albo odsunąć ten moment w czasie najdalej jak się da.
Z naszego doświadczenia wynika, że przewlekłość dotyczy w szczególności postępowań w sprawach:
- wydawania indywidualnych interpretacji podatkowych,
- zwrotu podatku, szczególnie podatku u źródła (WHT),
- stwierdzenia i zwrotu nadpłaty (w różnych podatkach, sporo zależy od tego, do którego urzędu jest kierowany wniosek).
Składając wniosek w powyższych sprawach podatnicy muszą niejednokrotnie uzbroić się w dużą cierpliwość, a jednocześnie tak planować swoje procesy i koszty, aby uwzględnić możliwe opóźnienia w załatwieniu sprawy oraz konieczność przygotowywania odpowiedzi na kolejne (niekiedy dosyć liczne) wezwania organów.
I co ważne, nie zawsze dotyczy to przypadków, gdy złożony wniosek faktycznie zawiera braki lub niejasności (bo te, z oczywistych względów, powinny zostać uzupełnione i wyjaśnione).
W tym artykule przyjrzymy się bliżej tzw. postępowaniom interpretacyjnym. Inne przypadki oraz typy postępowań skomentujemy w przyszłości w kolejnych częściach tego wątku (kolejnych artykułach).
Postępowania interpretacyjne – praktyki Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej
Składając wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wnioskodawca musi zadbać o to, aby precyzyjnie opisać przedmiot wniosku, czyli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe (uzyskane rozstrzygnięcie chroni bowiem podatnika tylko wówczas gdy jest zgodne z rzeczywistym przebiegiem transakcji/zdarzenia). Jeżeli rozpoznając wniosek, organ stwierdzi, że brakuje w nim istotnych informacji, niezbędnych do wydania interpretacji, to powinien je wskazać i wezwać wnioskodawcę do ich uzupełnienia. W takiej sytuacji ustawowy 3-miesięczny termin na wydanie interpretacji wydłuża się o czas, jaki przewidziano na odpowiedź wnioskodawcy.
Może się wydawać, że to nic wielkiego, jednak należy pamiętać, że wydana interpretacja indywidualna daje odbiorcy prawną ochronę dopiero od momentu jej otrzymania/doręczenia (pod warunkiem jej wydania w ustawowym terminie) i w odniesieniu do skutków podatkowych zdarzeń, które wystąpiły po tej dacie.
Wyobraźmy więc sobie taką sytuację: podatnik planuje sprzedać zespół nieruchomości i chce uzyskać potwierdzenie czy i w jaki sposób taka transakcja powinna zostać opodatkowana VAT lub podatkiem PCC. – Sprzedaż jest zaplanowana na za 4 miesiące, więc podatnik siada do napisania wniosku licząc, że najpóźniej 3 miesiące po jego złożeniu otrzyma odpowiedź. W takim przypadku każde przedłużenie postępowania interpretacyjnego może oznaczać, że albo interpretacja zostanie wydana już po dokonaniu sprzedaży, nie dając wnioskodawcy pełnej ochrony z niej wynikającej, albo chcąc uzyskać taką ochronę, podatnik będzie zmuszony do odsunięcia w czasie już zaplanowanej transakcji.
Odpowiednie przygotowanie treści wniosku o interpretację ma więc bardzo istotne znaczenie. Niestety, praktyka pokazuje, że nawet kompletny i dokładny wniosek nie gwarantuje uzyskania rozstrzygnięcia w ciągu 3 miesięcy.
Zdarza się bowiem, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wzywa do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie:
- okoliczności już we wniosku opisanych,
- informacji, które ostatecznie w ogóle nie są brane pod uwagę przy wydawaniu interpretacji, jako niemające znaczenia dla określenia skutków podatkowych,
- kwestii wykraczających poza zakres wniosku i to także wówczas, gdy podatnik wprost wskazuje, że nie są one przedmiotem jego pytania,
- a nawet kwalifikacji podatkowej opisanych zdarzeń lub transakcji jako części stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego (których opis jest dla organu wiążący) – pomimo że to właśnie taka kwalifikacja powinna być przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia organu wydającego interpretację. (Przykładowo często spotykanym przypadkiem jest żądanie od podatnika jednoznacznego wskazania czy jego działalność jest działalnością badawczo-rozwojową, chociaż to organ, analizując prawo podatnika do ulgi podatkowej B+R, powinien taką analizę przeprowadzić samodzielnie).
Takie wezwania są często nakierowanie na zyskanie czasu na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego albo doprowadzenie do sytuacji, w której w ogóle nie będzie to konieczne – brak odpowiedzi na wezwanie w wyznaczonym terminie grozi bowiem pozostawieniem wniosku podatnika bez rozpoznania.
Niekiedy wydaje się, że w ramach prośby o uzupełnienie wniosku organ faktycznie domaga się złożenia pewnych oświadczeń, własnych ocen w ramach opisywanego stanu faktycznego / zdarzenia przyszłego, przez co przerzuca on na wnioskodawcę odpowiedzialność za tę ocenę, pozostawiając jednocześnie większą swobodę i decyzyjność organom, które w przyszłości mogą prowadzić kontrolę podatkową, celnoskarbową u podatnika. W takiej sytuacji wystarczy bowiem, że urzędnik-kontroler odmiennie od podatnika (w treści wniosku) oceni naturę prowadzonej przez niego działalności jako np. niestanowiącej działalności badawczo-rozwojowej i już podatnik zostanie pozbawiony ochrony wynikającej z zastosowania się do otrzymanej indywidualnej interpretacji podatkowej.
Nie wyrokujemy jakie są powody takiego działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Czy wynika to z dużego obciążenia organu pracą, zbyt powierzchownej lektury wniosku przez urzędnika, czy też z braku zdecydowania co do sposobu załatwienia sprawy i chęci „kupienia sobie” dodatkowego czasu na opracowanie rozwiązania. Niemniej dla podatników morał jest jeden, proste postępowania mogą nie doprowadzić do oczekiwanych skutków, jeśli wniosek nie zostanie przygotowany ze świadomością stosowanych przez organy wybiegów.
Podsumowanie
Uzyskanie interpretacji indywidualnej może przynieść wiele korzyści. Aby jednak otrzymać ją z odpowiednim wyprzedzeniem i zapewnić sobie maksymalną ochronę przed ewentualnymi negatywnymi skutkami podatkowymi, należy zadbać w szczególności o:
- przemyślane zaplanowanie harmonogramu działań i prac nad wnioskiem,
- staranne przygotowanie treści wniosku, w tym odpowiednio precyzyjne opisanie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz sformułowanie właściwych pytań, tak aby uzyskać odpowiedzi na wszystkie ważkie kwestie,
- przedstawienie własnego stanowiska w sposób klarowny oraz solidnie uargumentowany,
- odpowiednie przygotowanie się na ewentualne pytania organu i konieczność udzielenia odpowiedzi w sposób minimalizujący ryzyko kolejnych wezwań lub pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
We wszystkich powyższych aspektach nieocenione jest pomoc doświadczonego doradcy podatkowego – i takie wsparcie Państwu oferujemy.
Autorki: Katarzyna Jaromińska / Agnieszka Czarnecka
