W toku prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorcy często mierzą się z koniecznością likwidacji środków trwałych (w tym inwestycji w obcym środku trwałym) lub wartości niematerialnych i prawnych (WNiP). Jeżeli przy zakupie lub wytworzeniu takich środków trwałych lub WNiP przedsiębiorca odliczył VAT naliczony, likwidacja może dla niego oznaczać konieczność skorygowania dokonanego odliczenia VAT. Kiedy i na jakich zasadach taką korektę według organów podatkowych trzeba przeprowadzić, a kiedy nie jest ona wymagana? Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, korekta VAT naliczonego może być konieczna m.in. w związku ze zmianą przeznaczenia środka trwałego lub WNiP – zgodnie bowiem z art. 91 ust. 7 tej ustawy, przepisy o korekcie odliczenia VAT „stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi”. Co może zostać uznane za zmianę przeznaczenia? Oczywistym przykładem będzie zakup środka trwałego lub WNiP z zamiarem jego/jej wykorzystania do działalności opodatkowanej VAT (np. świadczenia usług leasingowych) i dokonanie odliczenia VAT naliczonego na takim zakupie, a następnie przeniesienie tego środka trwałego lub WNiP do wykorzystywania w działalności zwolnionej z VAT (np. do wykonywania usług finansowych, utrzymywania depozytów bankowych dla osób fizycznych). W takim wypadku może być konieczna korekta w zakresie wcześniej odliczonego podatku VAT (o ile taka zmiana przeznaczenia nastąpi w tzw. okresie korekty, o czym szerzej na końcu artykułu). Ale co z likwidacją środka trwałego lub WNiP w sytuacji gdy podatnik nie zmienia profilu swojej działalności gospodarczej i pozostaje ona w pełni opodatkowana VAT? Czy takie zdarzenie również stanowi „zmianę przeznaczenia”, czy jednak można uznać, że likwidacja pozostaje w związku z działalnością opodatkowaną i w efekcie, nie zmienia prawa podatnika do odliczenia VAT z tytułu nabycia lub wytworzenia takiego składnika majątku? Jak w ogóle rozumieć pojęcie likwidacji na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług? Fizyczna likwidacja środka trwałego lub WNiP Praktyka organów podatkowych i orzecznictwo sądów administracyjnych pokazują, że likwidacja to przede wszystkim fizyczne usunięcie, demontaż poszczególnych elementów albo całego środka trwałego (bądź WNiP) z uwagi na utratę sprawności, przydatności dla podatnika. Natomiast, aby ocenić czy taka likwidacja stanowi zmianę przeznaczenia (z działalności opodatkowanej do nieopodatkowanej), należy wziąć pod uwagę powód takiej likwidacji, tzn.: Ocena potrzeb biznesowych, powodów likwidacji jest dosyć subiektywna, dlatego kluczowa jest indywidualna analiza każdego przypadku oraz zebranie przez podatnika odpowiedniej dokumentacji. … ale czy tylko fizyczna likwidacja? Warto pamiętać, że w przypadku ruchomych środków trwałych lub WNiP pojęcie likwidacji nie zawsze musi się wiązać z fizyczną dematerializacją składnika majątku. Praktyka organów podatkowych i orzecznictwo sądowe potwierdzają, że przyczyną likwidacji środka trwałego/WNiP (stwierdzanej np. w formie protokołu likwidacji) może być także m.in.: Również w takich przypadkach zasadne jest przyjęcie, że nie dochodzi do zmiany przeznaczenia środka trwałego lub WNiP i podatnik nie ma obowiązku dokonywania korekty w zakresie VAT naliczonego. Ale UWAGA! Nie dotyczy to przypadków, gdy podatnikowi można przypisać winę w powstaniu straty lub ubytku, wynikającą z niedochowania należytej staranności (w takiej sytuacji brak korekty może zostać uznany za nadużycie prawa do odliczenia VAT). Zatem także w tym zakresie ważne będzie zatem to czy i w jaki sposób podatnik jest w stanie udokumentować i wykazać, że należyta staranność została przez niego dochowana. Co z pozostawieniem nakładów, czyli inwestycji w obcym środku trwałym? Wyjątek od reguły? W praktyce często zdarza się, że np. wynajmując lokal do prowadzenia działalności (siedziby, sklepu, magazynu etc.) podatnik dokonuje nakładów na lokal celem dostosowania go do swoich potrzeb, wizerunku marki, czy wytycznych grupy kapitałowej. Takie nakłady zasadniczo stanowią dla najemcy inwestycję w obcym środku trwałym, wprowadzaną do ewidencji środków trwałych i amortyzowaną dla potrzeb podatkowych. Problem pojawia się w momencie opuszczenia takiego lokalu, np. z uwagi na nieopłacalność dalszego prowadzenia działalności w danej lokalizacji. W takiej sytuacji podatnik ma trzy możliwości: Z naszego doświadczenia wynika, że ostatni przypadek inwestycji w obcych środkach trwałych (opisany w lit. c) jest relatywnie często spotykany i dotyczy materialnych wartości pozostawianych nakładów. Jednocześnie negatywne stanowiska organów podatkowych i sądów w naszej ocenie są niezasadne i pomijają najbardziej zasadnicze reguły podatku VAT. W rezultacie są kwestią, która może stanowić źródło sporu z organami i w której możemy służyć Państwu pomocą. Podsumowanie – co oferujemy? Tematem równie ciekawym i dyskusyjnym, choć nieopisanym powyżej, jest likwidacja niezakończonych inwestycji oraz ustalenie skutków podatkowych takiej decyzji z perspektywy CIT i VAT. Zachęcamy do skorzystania z naszego doświadczenia w tym zakresie. Okres korekty VAT Niezależnie od powyższego należy pamiętać, że sama zmiana przeznaczenia środka trwałego lub WNiP nie zawsze będzie oznaczała obowiązek dokonania korekty w zakresie podatku naliczonego. Zgodnie bowiem z ustawą o podatku od towarów i usług, korekta jest wymagana tylko wówczas, gdy składnik majątkowy zmienia przeznaczenie w tzw. okresie korekty. Reguły są zasadniczo proste2: jednakże w praktyce mogą pojawić się problemy z ustaleniem momentu ujęcia korekty w deklaracji VAT. Jeśli chcą Państwo poznać więcej szczegółów – możemy Państwu w tym pomóc. Autorki: Katarzyna Jaromińska / Agnieszka Czarnecka 1 Zgodnie z interpretacjami indywidualnymi Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. 2 Zgodnie z art. 91 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług.
