W dniu 4 września br. Sejm uchwalił tzw. dużą nowelizację VAT (będącą wynikiem projektu rządowego). Ustawa obecnie czeka na podpis Prezydenta i publikację w Dzienniku Ustaw. Liczymy, że nie będzie przedmiotem veta; poniżej przestawiamy kilka kluczowych zmian.
Co do zasady przepisy nowelizacji wchodzą w życie od 1 stycznia 2027, z pewnymi wyjątkami, niemniej warto je wszystkie przeanalizować i ocenić, czy i w jaki sposób mają wpływ na Państwa działalność gospodarczą.
Najważniejsze zmiany
- Rozszerzenie zakresu stosowania odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy1 poprzez:
- objęcie ww. odpowiedzialnością niektórych usług niematerialnych, w tym doradczych, zarządczych, rachunkowo-księgowych, reklamowych czy badawczych (!) wskazanych w nowym Załączniku nr 16 do ustawy o VAT – w sytuacji gdy nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że VAT przypadający na te usługi nie zostanie zapłacony oraz:
- należność ogółem wynikająca z faktury przekroczy 15 tys. zł albo
- wartość netto ww. usług nabytych od jednego podmiotu przekroczy w danym miesiącu 50 tys. zł;
- wprowadzenie wyłączenia reżimu odpowiedzialności solidarnej nabywcy w przypadku zastosowania mechanizmu podzielonej płatności (dalej: „MPP”) do ww. usług.
Uwaga praktyczna:
Zrób aktualizację listy zobowiązań, które będą regulowane z zastosowaniem MPP. Lista powinna obejmować:
- transakcje podlegające pod MPP obowiązkowo – czyli towary/ usługi wskazane w Załączniku nr 15 ustawy o VAT, przykładowo wybrane metale, usługi budowlane etc.;
- transakcje dot. usług niematerialnych, wymienionych w Załączniku nr 16 do ustawy o VAT, wytypowane przez Państwa samodzielnie, w celu wykluczenia ryzyka stosowania mechanizmu odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zobowiązania sprzedawcy (i konieczności snucia domysłów czy zaistniało przypuszczenie, że sprzedawca nie ureguluje zobowiązania z tyt. VAT).
- Wprowadzenie możliwości sprawdzenia w wykazie podatników VAT statusu podatnika 5 lat wstecz2
Uwaga praktyczna:
Dobra zmiana, umożliwia odejście od praktyki archiwizowania wyników regularnie dokonywanych sprawdzeń statusu kontrahenta (-ów) dla potrzeb VAT.
- Zmiana sposobu opisu towarów w Załączniku nr 15 do ustawy (MPP) – przejście z PKWiU (polskiej klasyfikacji statystycznej dotyczącej towarów i usług) na CN (Nomenklatury Scalonej, klasyfikacji towarów stosowanej w Unii Europejskiej na potrzeby eksportu, importu towarów)
Uwaga praktyczna:
Jeśli jesteś dostawcą towarów wymienionych w załączniku nr 15 (przykładowo: części do samochodów):
- dokonaj ustalenia prawidłowych kodów CN
- ustal dokumenty, na których kod CN ma być pokazywany (faktury, zamówienia, etc.) oraz od jakiej daty ma to nastąpić (szczególne zasady dotyczą dostaw i faktur z przełomu okresu 2026/2027.
- Likwidacja obowiązku wykazywania w deklaracjach VAT towarów i usług nabywanych od kontrahentów zagranicznych (tj. podatników niemających siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce), w wyniku transakcji zwolnionej z podatku VAT3.Może objąć import usług takich jak określone usługi finansowe (pożyczki), usługi ubezpieczeniowe, z zakresu ochrony zdrowia.
Uwaga praktyczna:
Wprowadź odrębną ewidencję transakcji stanowiących import usług opodatkowanych i zwolnionych i ten drugi rodzaj usług wyklucz z ujmowania w deklaracji VAT.
- Wprowadzenie instytucji tzw. składu VAT i procedury składu VAT4 – opcja dostępna tylko dla ograniczonej grupy towarów:
- Będzie dotyczyć wyłącznie obrotu wybranymi towarami, takimi jak przykładowo: kawa, herbata, przyprawy, kakao, wełna, przędza, tkaniny z włosia końskiego, wskazanymi w rozporządzeniu wykonawczym.
- Procedura umożliwi:
- stosowanie stawki 0% VAT zarówno dla dostawy ww. towarów do składu VAT (także w wyniku WNT), jak i dostawy towarów wewnątrz składu VAT oraz usług świadczonych w składzie VAT, bezpośrednio związanych z towarami objętymi ww. procedurą;
- odsunięcie w czasie momentu powstania obowiązku podatkowego do momentu zakończenia procedury składu VAT (tj. zasadniczo przy wyprowadzeniu towarów ze składu VAT).
- Stosowanie procedury składu VAT wymaga uzyskania od naczelnika urzędu skarbowego specjalnego zezwolenia zarówno przed dostawcę, jak i nabywcę ww. towarów.
Uwaga praktyczna:
Zmiana korzystna, jednak dla ograniczonego kręgu podmiotów. Procedura składu VAT pozwoli poprawić cash flow i uprościć rozliczenia VAT, ale tylko w obrocie bardzo ograniczonym asortymentem towarów.
Uwaga! Na etapie prac rządowych lub parlamentarnych znajduje się jeszcze kilka innych projektów zmian ustawy o VAT (np. projekt znoszący obowiązek składania informacji podsumowujących VAT-UE, zmieniający definicję legalną pojęcia eksport towarów oraz wymagania dokumentacyjne potwierdzające eksport towarów). Zatem lista zmian w zakresie VAT nie jest jeszcze zamknięta.
Podsumowanie, co oferujemy?
- prezentację wszystkich lub wybranych (uchwalonych oraz procedowanych) zmian w przepisach o VAT wraz z oceną, czy i jaki będą mieć wpływ na Państwa biznes
- przeprowadzenie warsztatów podatkowych dla pracowników w celu zakomunikowania działania nowych zasad, przepisów, wraz z praktycznym omówieniem wybranych zdarzeń / transakcji.
Jeśli chcą Państwo poznać więcej szczegółów – możemy Państwu w tym pomóc.
Autorki: Agnieszka Czarnecka / Katarzyna Jaromińska
1 Zmiany w art. 105a ustawy o podatku od towarów i usług
2 Zmiana art. 96b ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług
3 Dodanie ust. 1k w art. 17 ustawy o podatku od towarów i usług
4 Nowy Rozdział 11 w dziale XII ustawy o podatku od towarów i usług, obejmujący art. 138k – art. 138za
