Zasadniczo zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat*, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
*Inny termin dotyczy zobowiązań podatkowych powstających w drodze wydania decyzji ustalającej (np. podatek od nieruchomości albo z tytułu opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych).
A zatem 31.12.2026 r. przedawni się m.in.:
- podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2020
- podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2020 – dla spółek mających rok podatkowy równy kalendarzowemu
- podatek od towarów i usług – za okres od grudnia 2020 do listopada 2021, przyjmując, że podatnik składał deklaracje za okresy miesięczne.
Korzyści
Przedawnienie zobowiązania podatkowego oznacza, że organ podatkowy nie może kontrolować poprawności złożonej deklaracji za ten okres, podważać poprawności wyliczenia zobowiązania podatkowego ani wydać decyzji stwierdzającej istnienie zaległości podatkowej.
Wady
Wspomniana powyżej blokada dotyczy zarówno organu podatkowego, jak i podatnika, i w efekcie może mieć dla tego podatnika negatywne skutki. Przykładowo:
Przykład 1
- Podatnik dowiedział się, że miał prawo skorzystać z ulgi podatkowej w rozliczeniu podatkowym za jeden konkretny okres i to okres, który się przedawnił (np. 2019).
Wniosek: Ulga bezpowrotnie przepadła.
Przykład 2
- Organ podatkowy kontroluje rozliczenie CIT spółki kapitałowej zajmującej się sprzedażą hurtową towarów za rok 2021.
- W kosztach uzyskania przychodów roku 2021 znajdują się faktury za nabycie towarów, które udało się sprzedać w grudniu 2020. Faktury za zakup towarów wystawiono w styczniu 2021, podatnik otrzymał je w tym samym miesiącu, dlatego ujęto je w kosztach roku 2021.
Wniosek A: Koszty zakupu ww. towarów powinny stanowić koszty bezpośrednie roku 2020. Nie ma powodu kwestionować ustaleń organu. Podatnik powinien skorygować zeznanie podatkowe z tytułu CIT za rok 2020 i ująć ww. faktury, póki nie upłynął termin przedawnienia (czas do 31.12.2026 r.). Jednocześnie podstawa opodatkowania za rok 2021 ulegnie podwyższeniu (o wartość ww. faktur).
Wniosek B: Skutek przegapienia przez podatnika terminu 31.12.2026 r.: koszty wynikające z ww. faktur „przepadną” dla potrzeb podatku dochodowego, czyli:
- nie będzie możliwe wzruszenie rozliczenia za rok 2020,
- organ usunie te faktury z rozliczenia za rok 2021, co może prowadzić do powstania zaległości podatkowej w CIT.
Więcej przykładów ilustrujących celowość weryfikacji okresów, dla których okres przedawnienia się zbliża opisaliśmy tutaj – w odrębnym artykule.
Co warto zrobić?
- Proponujemy dokonywanie przeglądu rozliczeń podatkowych za okresy, których termin przedawnienia się zbliża.
- Zalecamy skonsultować stan rozliczeń podatkowych z doświadczonym doradcą podatkowym.
Haczyki i pułapki – zawieszenie, przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego
Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują sytuacje, w których bieg terminu przedawnienia:
- przerywa się wskutek zaistnienia określonego zdarzenia (np. ogłoszenie upadłości), a następnie biegnie na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego;
- ulega zawieszeniu, następuje to np. z dniem:
- wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania,
- wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Uwaga! Przypadek opisany w pkt. (ii) jest niestety wciąż wykorzystywany przez organy podatkowe w sposób instrumentalny. Celem jest wszczęcie postępowania karno-skarbowego, aby dzięki tej czynności zawiesić bieg okresu przedawnienia określonego zobowiązania podatkowego.
Były plany zmiany tego przepisu, aby ograniczyć niechlubną praktykę organów podatkowych. Niestety w toku prac nad projektem nowelizacji zmiany te wycofano.
Co warto zrobić?
- Obliczając, czy i kiedy zobowiązanie podatkowe się przedawni, koniecznie należy uwzględnić okoliczności, które z mocy prawa powodują „wydłużenie” tego terminu (wskutek zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia).
- Jeśli zostanie Państwu dostarczone postanowienie o wszczęciu postępowania karno-skarbowego, to warto na tę czynność popatrzyć z szerszej perspektywy….
- Ocenić, czy są u Państwa prowadzone jakiekolwiek czynności sprawdzające, kontrole podatkowe, celno-skarbowe etc.
Liczenie terminów a upływ terminu przedawnienia
Analizując kwestie dotyczące przedawnienia należy zwrócić uwagę także na zmianę, która weszła w życie z dniem 1.10.2026 r. Chodzi o art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej, który dotyczy sposobu ustalania upływu terminów.
Dotychczas stanowił on, że „jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej”. W takim brzmieniu, przepis ten był stosowany m.in. jako podstawa do przedłużania terminu, po upływie którego zobowiązanie uznaje się za przedawnione.
Z dniem 1.10.2026 możliwość takiej interpretacji została jednak wyeliminowana. Doprecyzowano bowiem, że powyższa regulacja dotyczy wyłącznie „terminu do wykonania czynności” (czyli np. do złożenia odwołania, udzielenia odpowiedzi na wezwanie organu). Obecnie zatem podatnicy i organy podatkowe muszą liczyć się z tym, że zobowiązanie podatkowe może przedawnić się także w sobotę lub niedzielę. Warto o tym pamiętać, np. planując dzień złożenia korekt deklaracji podatkowych w ostatnim możliwym momencie, aby faktycznie zrobić to w sposób skuteczny.
Autorki: Agnieszka Czarnecka, Katarzyna Jaromińska
Przepisy prawa regulujące zagadnienia opisane w artykule: od art. 68 do 71 Ordynacji podatkowej.
